Bijzondere Waarnemingen in 2007

16 december 2007: Jeneverbeskaaszwam op kasteelbrug Nijenrode

Jeneverbeskaaszwam
Oligoporus balsameus (Peck) Gilbertson & Ryvarden
Jeneverbeskaaszwam door Gert Immerzeel
Foto: Gert Immerzeel (2007)

Beschrijving:
Deze bruinrotveroorzaker komt volgens de literatuur voornamelijk op naaldhout voor maar kan blijkbaar ook op eik groeien. Op Nijenrode groeit de soort op de opgeslagen restanten van de eiken bovenbouw van de oude ophaalbrug van het kasteel. Zowel op de ongeschilderde kopse zaagvlakken als op de geschilderde delen groeien de fraaie oranjebruine vruchtlichamen. In eerste instantie doet de soort eerder denken aan een Trametes-soort. De Jeneverbeskaaszwam is in ons land zeldzaam en van slechts enkele lokaties bekend. De soort staat in de Rode Lijst als ernstig bedreigd.


Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
A. Bernicchia (2005): Polyporaceae s.l., blz. 331.
L. Hansen & H. Knudsen (1997): Nordic Macromycetes Vol. 3, blz. 236 (als Postia balsamea).
W. JŁlich (1984): Kleine Kryptogamenflora Band IIb/1, blz. 343 (als Postia balsamea).

26 november 2007: Stinkende kaaszwam te Helden

Stinkende kaaszwam
Tyromyces wynnei (B. & Br.) Donk
Stinkende kaaszwam door Alina & Chris Billekens
Foto: Alina & Chris Billekens (2007)

Beschrijving:
Deze zeldzame zwam trof Alina aan op een op de grond liggende stam van een loofboom. De vondst werd gedaan op de Gruise Epper te Helden op een voormalige vuilstortplaats. We vonden de paddenstoel niet terug in onze boeken en riepen de hulp in van Nico Dam die hem van de foto determineerde. Daarna is de determinatie microscopisch bevestigd door Piet Kelderman. De Stinkende kaaszwam staat als kwetsbaar vermeld op de Rode Lijst.





Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1986): Pilze der Schweiz, Band.2, blz. 270 (als Loweomyces wynnei).
S. Ryman & I. HolmŚsen (1992): Pilze, blz. 78.

5 november 2007: Gerimpeld mosoortje op nieuwe vindplaats in Twente

Gerimpeld mosoortje
Arrhenia retiruga (Bull.: Fr.) Redhead (var. retiruga)
Gerimpeld mosoortje door Gerben Winkel
Foto: Gerben Winkel (2007)

Beschrijving:
Dit is de maand op zoek te gaan naar het Gerimpeld mosoortje! Bij Denekamp (jong heidegebied) staan ze nog op dezelfde plaats, maar minder dan vorige jaren (zie ook waarneming 2005). De verstoring van de mosrijke kruidlaag door woelmuizen lijkt gunstig te werken op het voortbestaan van het Mosoortje. Ze groeien bovenop losgewerkte muizengangen en hechten zich aan Gewoon dikkopmos. Tot mijn verrassing vind ik ze nu ook in een blauwgrasland van natuurreservaat Lemselermaten. Een paard is hier over het toegangshek gesprongen en uitgegleden in de kruidlaag. De hoeven hebben het mos opgeschoven. En speciaal op deze plek staan weer de Mosoortjes. Een kleine verstoring lijkt dus welkom te zijn. Leuk om dit waar te nemen en bij een volgend geschikt gebied eens extra op te gaan letten. Gerimpeld mosoortje staat als gevoelig vermeld op de Rode Lijst.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
G.J. Krieglsteiner (2001): Die GroŖpilze Baden-WŁrttembergs, Band 3, blz. 130.
L. Hansen & H. Knudsen (red.) (1992): Nordic Macromycetes, Vol.2, blz. 99.

5 november 2007: Tweede vondst van Eichleriella alliciens in Drenthe

Waskorstzwam (genusnaam)
Eichleriella alliciens (Berkeley & Curtis 1876) Burt 1915
Waskorstzwam door Bernhard de Vries
Foto: Bernhard de Vries (2007)

Beschrijving:
De Drentse excursie van 5 november ging naar de westpunt van het Dwingelerveld, genaamd Westeinde. Het bos daar is al vrij oud; er zijn mooie beukenlanen. Van een van de deelnemers kreeg ik een beukentakje met kleine schoteltjes die leken op de Twijgkorstzwam. Ze waren echter bruin aan de buitenkant en voelden ook slapper aan en waren ongeveer 0,5 tot 1 cm groot. Ik heb de tak geheel gesloopt en m'n doosje vol gestopt. Thuis bleken de basidien van het Tremella-type: met septen in de lengterichting. Ondanks dat telkens de naam Eichleriella in mijn hoofd rondging, heb ik o.a. de complete tabellen van JŁlich en van de 'Nordic' doorgewerkt. Telkens met hetzelfde resultaat. Uiteindelijk vond ik dat dit spul sterk geleek op dat van mijn vorige melding op de NMV-site. Het is Eichleriella alliciens. De sporen zijn worstvormig en 14-16 x 4,5–5 Ķ. De basidia meten 15-21 x 9,5-12 Ķ. De gespen zij lastig te vinden maar wel aanwezig en de hyfen zijn min of meer dunwandig. Misschien wordt dit ding ook wel algemeen over een paar jaar, net als het Plooivlieswaaiertje.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
G.J. Krieglsteiner (2000): Die Grosspilze Baden-WŁrttembergs, Bnd.1, blz. 94.
L. Hansen & H. Knudsen (1997): Nordic Macromycetes Vol. 3, blz. 97 (sleutel tot geslacht Eichleriella).
W. JŁlich (1984): Die Nichtblaetterpilze, Gallertpilze und Bauchpilze, blz. 408.

30 oktober 2007: Harde populierboleten in Hulst

Harde populierboleet
Leccinum duriusculum (S. Schulz.) Sing.
Harde populierboleet door LuciŽn Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
Aan de rand van een vrij grote vijver in de bebouwde kom van Hulst, in een grazig terrein staan Ratelpopulieren (Populus tremula). Het terrein wordt mede door ganzen en eenden deels onderhouden. Gelukkig grazen ze niet alles weg en rond deze periode is de gemeentelijke plantsoenendienst ook niet meer zo actief bezig met twee keer in de week het gras te maaien. Een kleiÔge bodem hebben ze wel graag, deze micorrhizavormers met o.a. Witte abeel en Ratelpopulier. Jonge exemplaren hebben een uitgesproken roodkoperkleurige hoed die naarmate ze ouder worden grijzig bruin wordt met de typische tekening op de hoed. De buisjes verkleuren snel naar bruinroze bij druk en de verkleuring bij de doorsnede gaat vrij langzaam, de foto is genomen een half uur na het doorsnijden.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
H.C. den Bakker (2005): Diversity in Leccinum, blz. 104.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 212.

23 oktober 2007: Gelobde pruikzwam in Overijssel

Gelobde pruikzwam
Creolophus cirrhatus (Pers.: Fr.) P. Karst.
Gelobde pruikzwam door Andrť Houter
Foto: Andrť Houter (2007)

Beschrijving:
Tijdens haar vakantie bij Dalfsen ontdekte Renske Burgers-Visser een vreemde paddenstoel, waar zij foto's van maakte. Zoekend op internet stuitte zij op onze website en mailde haar foto's met de vraag of wij de naam van deze zwam misschien wisten. Het determineren van paddenstoelen aan de hand van foto's een hachelijke onderneming, dus reageerden wij terughoudend, maar Renske zette door en stuurde een mail met de vindplaatslocatie. En tja: als je al vermoedt dat het de zeldzame Gelobde pruikzwam is, onderneem je uiteindelijk toch actie. Zo ging Andrť Houter, districtscoŲrdinator van Overijssel, dan op pad en hervond de locatie met de zwam nog onaangetast! De soort is erg zeldzaam (10 vindplaatsen in Nederland), en zou inmiddels op de Rode Lijst moeten staan, omdat zij achteruit gaat, zowel in Nederland als BelgiŽ. In de reeks foto's van Renske Burgers-Visser en Andrť Houter.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 572.
E. Arnolds (2003): De Stekelzwammen en Pruikzwammen van Nederland en BelgiŽ, Coolia 46(3) supplement, blz. 27-28.
G. Keizer (1997): Paddenstoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 106.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 247.

22 oktober 2007: Wit kroonknotsje in kasteelpark Nijenrode

Wit kroonknotsje
Clavicorona taxophila (Thom) Doty
Wit kroonknotsje door Gert Immerzeel
Foto: Gert Immerzeel (2007)

Beschrijving:
Een niet alledaagse verschijning is het Wit Kroonknotsje. het zijn 1 tot 2 cm hoge witte knotsjes die van boven hol afgeknot zijn, als een ondiep kelkje, en naar onderen sterk versmald. Door de droogte vond ik nu slechts enkele verdroogde exemplaren van dit saprofietje wat normaliter aangetroffen wordt op houtresten, takjes, snippers e.d. Op de afbeelding zijn de verse exemplaren te zien die al in januari groeiden op afgestorven adventiefwortels aan de voet van een Wilg.
De naam Kroonknotjes is gekoppeld aan het geslacht Clavicorona. Het verklaart de naamsverwarring omtrent de Kroontjesknotzwam die vroeger ook in dit genus woerd ingedeeld, maar nu een eigen genus heeft gekregen: Artomyces (zie hieronder).

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 259.

22 oktober 2007: Vierslippige aardster in het Hortserwold

Vierslippige aardster
Geastrum quadrifidum Pers.: Pers.
Vierslippige aardster door Aldert Gutter
Foto: Aldert Gutter (2007)

Beschrijving:
Niet ver van de Sparrenveertjes groeit de Vierslippige aardster. Cees Klomp vind deze kleine, maar bijzonder fraaie zwammetjes er al een aantal jaren. De paddenstoeltjes zijn zo klein dat je ze gemakkelijk over het hoofd ziet tussen al die rommeltjes in het bos, maar gelukkig vonden we ze vrij snel terug. Er waren zowel heel jonge als oude exemplaren. De Vierslippige aardster is in de Rode Lijst opgenomen als ernstig bedreigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 612.
L.M. Jalink (1995): De aardsterren van Nederland en BelgiŽ, blz. 49.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 252.

22 oktober 2007: Sparrenveertje in het Hortserwold

Sparrenveertje
Pterula multifida Fries
Sparrenveertje door Aldert Gutter
Foto: Aldert Gutter (2007)

Beschrijving:
Op de fotografensite Nederpix.nl worden zo nu en dan heel leuke vondsten getoond. Op 13 oktober plaatste Frank Stavenuiter daar zijn foto van het Sparrenveertje in het Horsterwold. Voor mij een reden om dat Flevobos eens te gaan bezoeken. Samen met een andere fotograaf die vaak op Nederpix publiceert, Cees Klomp, ondernam maandag ik de reis. En niet voor niets! De Sparrenveertjes stonden er nog even mooi bij als een week daarvoor, maar ook veel ander fraais werd ons gegund, zoals een groep prachtige Nevelzwammen, voor de helft geparasiteerd door de Parasietbeurszwam (Volvariella surrecta, zie ook hieronder). Het Sparrenveertje staat op de Rode lijst als kwetsbaar.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
G. Keizer (1997): Paddenstoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 139.
R.A. Maas Geesteranus (1976): De fungi van Nederland: De clavarioide fungi, blz. 36.

22 oktober 2007: Smeerwortelmycena in kasteelpark Nijenrode

Smeerwortelmycena
Hemimycena candida (Bres.) Sing.
Smeerwortelmycena door Gert Immerzeel
Foto: Gert Immerzeel (2007)

Beschrijving:
Normaliter moet je voor de kleine dingetjes op de hurken of knieŽn, maar dit slechts enkele milimeters grote paddenstoeltje vond ik vandaag al fietsend! Behalve door de sneeuwwitte verschijning kon hij zo in de ooghoek opvallen doordat hij in dichte bundeltjes groeit. Het was in een ruige berm van een populierenlaan. Deze soort is gemakkelijk herkenbaar aan zijn specifieke voorkomen: in het hart van oude Smeerwortelplanten (Symphytum officinale).




Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
G. Keizer (1997): Paddenstoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 202.
V. AntonŪn & M.E. Noordeloos (2004): A monograf of the genera Hemimycena e.a. in Europe, blz. 80.

21 oktober 2007: Zwarte amaniet opnieuw in Leiden

Zwarte amaniet
Amanita inopinata Reid & Bas
Zwarte amaniet door Hans Adema
Foto: Hans Adema (2007)

Beschrijving:
De Zwarte amaniet behoort tot de zeldzaamste ter wereld en is alleen bekend uit het zuiden van Londen, twee vondsten van Nieuw Zeeland, eentje in Frankrijk en twee plaatsen in Nederland: Alphen aan den Rijn en Leiden. Vandaag vond ik ze na twee jaar terug in het polderpark 'Cronesteijn' aan de oostkant van Leiden. Ze staan bij essen, linden en esdoorns in zware kleiÔge modder, die doorgaans doorweekt, maar vandaag gortdroog was. Met een van de bomen vormt hij waarschijnlijk mycorrhiza's (dat is gebruikelijk bij Amanieten), maar ik weet niet met welke en ik weet eigenlijk ook niet of dat al bekend is, want van deze drie boomsoorten is Łberhaupt niet bekend of zij wel ectomycorrhiza's vormen. Zie verder de waarneming van 2005.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
C.B. Uljť (2001): 'De Onverwachte' is gekomen. Coolia 44(1), blz. 29, 30 en 36.

20 oktober 2007: Zwartgespikkelde wasplaat in kasteelpark Nijenrode

Zwartgespikkelde wasplaat
Camarophyllopsis atropunctata (Pers.: FRr.) Arnolds
Zwartgespikkelde wasplaat door Gert Immerzeel
Scan: Gert Immerzeel (2007)

Beschrijving:
Vandaag trof ik op een steil talud langs de gracht van Kasteel Nijenrode een mooi groepje van de onopvallende Zwartgespikkelde wasplaat. Dit eeuwenoude grachttalud bestaat uit rivierklei, gemengd met oud en dus kalkrijk puin. De eerste keer dat ik ze daar jaren geleden aantrof was puur toeval; omdat ik zocht naar iets wat gevallen was in de vegetatie en een aan een steeltje vastzittend "lindenvruchtje" probeerde op te pakken: dat bleek dus dit wasplaatje te zijn. Zowel landelijk als internationaal een zeldzame en bedreigde soort, in de Rode Lijst als ernstig bedreigd, o.a. wegens de gevoeligheid van het biotoop. Verwarring met de Donkere Wasplaat (C. phaeophylla) is denkbaar omdat het belangrijkste verschil, de zwarte puntjes op de steel, niet altijd goed zichtbaar en bij oudere exemplaren veelal verdwenen zijn. Zie ook de waarneming uit 2004.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
C. Bas et al (1990): Flora Agaricina Neerlandica Vol.2, blz. 113.

18 oktober 2007: Zandaardtongen in Schoorlse Duinen

Zandaardtong
Geoglossum arenarium (Rostr.) Lloyd
Zandaardtongen door Kees Roobeek
Foto: Kees Roobeek (2007)

Beschrijving:
De afgelopen week heb ik mijn aandacht weer eens wat meer op de Aardtongen in ons duingebied gericht. De determinatie hiervan blijft lastig met bestaande tabellen, maar door het bekijken van enige tientallen exemplaren lukt het inmiddels wel een beetje. Vanmorgen ben ik met succes op zoek geweest naar de Zandaardtong. In het Fortvlak, vanwaar deze soort ongeveer twaalf jaar geleden gemeld is door Aldert Gutter, vond ik zo zowaar een plek met ca. vijftig stronkjes van de Zandaardtong! Ooit werd de soort als "uitgesorven" beschouwd, maar in de jaren negentig vonden Aldert op Terschelling en Bernhard de Vries op Vlieland de Zandaardtong ineens 'terug'. Nu is de soort vermeld in de Rode Lijst als ernstig bedreigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
L. Hansen & H. Knudsen (2000): Nordic Macromycetes Vol. 1 - Ascomycetes, blz. 179.
R.A. Maas Geesteranus (1964): De fungi van Nederland: Geoglossaceae - Aardtongen, blz. 15.

16 oktober 2007: Roze grasknotsje in Drenthe

Roze grasknotsje
Typhula incarnata Lasch

Roze grasknotsje door Bernhard de Vries
Tekening: Bernhard de Vries (2007)

Beschrijving:
Hoi Aldert, ik vond een leuk dwergknotsje. Tot mijn verbazing staat nergens op internet een afbeelding van deze soort. Typhula incarnata wordt wel veel genoemd als plantenparasiet. Hierbij een tekening van de habitus en de microscopische details. Groet, Bernhard de Vries.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
L. Hansen & H. Knudsen (1997): Nordic Macromycetes Vol. 3, blz. 257.
W. JŁlich (1984): Kleine Kryptogamenflora Band IIb/1: Die Nichtblštterpilze, Gallertpilze und Bauchpilze, blz. 89.
R.A. Maas Geesteranus (1976): De fungi van Nederland: De clavarioide fungi, blz. 44.

16 oktober 2007: Valse viltparasolzwam op landgoed Nijenrode

Valse viltparasolzwam
Lepiota pilodes Vellinga & Huijser
Valse viltparasolzwam door Gert Immerzeel
Scan: Gert Immerzeel (2007)

Beschrijving:
Dit fraaie parasolzwammetje vond ik op in een laan van Paardekastanjes. Op een klein deel van deze laan is altijd wel iets bijzonders te vinden, vooral veel Calvaria's en Aardtongen, en dit jaar voor het eerst een grote groep van ca. veertig Sneeuwzwammetjes (Hygrocybe virginia). Dit parasolzwammetje is in 1993 voor het eerst benoemd, voordien werden vondsten als 'Viltparasolzwam' (Lepiota tomentella) benoemd. De Valse verschilt hiervan door de sterke oranjerood-verkleuring van de steel bij beschadiging en microscopisch door de ongesepteerde hoedhuidharen. Tot nu toe was deze soort alleen van enkele plekken in Zuid-Limburg bekend.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E.C. Vellinga (2001): Lepiota in: Flora Agaricina Neerlandica Vol. 5, blz. 134.
P.H. Kelderman (1994): Parasolzwammen van Zuid-Limburg, blz. 92.

16 oktober 2007: Parasietbeurszwam in Hulst

Parasietbeurszwam
Volvariella surrecta (Knapp) Sing.
Parasietbeurszwam door LuciŽn Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
Na twaalf jaar schitteren van afwezigheid zijn ze er weer in Hulst! Ook toen stonden ze in de greppel van de vervallen spoorberm op veelal zwaar misvormde Nevelzwammen. De vorige standplaats is toen grondig vernield door overdadige snoeiwerkzaamheden. Geen beschutting meer tegen de zon en wind. De nieuwe vindplaats ziet er precies hetzelfde uit als de oude: oude haagbeuk en in de greppel een dikke laag bladeren, goed beschut tegen de zon en wind zodat het bladpakket ook blijft liggen als voedsel voor de Nevelzwam. Sommige nevelzwammen zien eruit als een andijviekrop, zonder steel. Je moet ook geen week wachten om de parasietbeurszwam te volgen tot deze volgroeid is. Momenteel met deze hoge temperaturen zijn ze op een paar dagen op zijn mooist. Zie ook de waarneimngen uit 2005 en 2006.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 52.
G. Keizer (1997): Paddenstoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 215.

9 oktober 2007: Zaagvlakinktzwam in Zeeuws Vlaanderen

Zaagvlakinktzwam
Coprinus laanii Kits v. Wav.
Zaagvlakinktzwam door LuciŽn Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
Vreemde, snerpende, bosgeluiden in het waterwingebied te St. Jansteen trekken mijn aandacht. Hier is een machine fijnsparren aan het omhelzen, takken eraf strippen en in moten zagen, dodelijk voor zo’n fijnspar! Een paar jaar later verschijnt de Zaagvlakinktzwam. Het dode hout herbergt toch nog leven, wat nu op het zaagvlak de typische paddenstoel voortbrengt. Ze hebben ruimte in overvloed op zo’n stobbe want in tegenstelling tot diverse andere inktzwam soorten staan deze meestal maar een beetje alleen, niet zo gezellig in groepvorm. Ze zijn ook niet zo vluchtig want wanneer het groeiproces begint, heb je ongeveer een week de tijd om het te volgen, althans onder normale omstandigheden.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
C.B. Uljť (2005): Coprinus, posth. in: Flora Agaricina Neerlandica Vol. 6, blz. 107.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1995): Pilze der Schweiz, Bnd.4, blz. 240.

8 oktober 2007: Paarsstelige pastelrussula in Rhenen

Paarsstelige pastelrussula
Russula violeipes Quťl.
Paarsstelige pastelrussula door Emma van den Dool
Foto: Emma van den Dool (2007)

Beschrijving:
De districtsexcursie van 8 oktober naar de Heimenberg te Rhenen viel wat tegen. Het leek overal zeer goed voor paddenstoelen, maar de Grebberg maakte een droge indruk. Een lange lindenlaan leek zeer kansrijk maar droog blad was ons deel. Bijna het bos al weer uitlopend, helemaal aan het einde van de laan, stond daar ineens deze matgele russula met stevige hoed en iets paars aangelopen harde puntige steel. Ze blijven je verrassen, die paddenstoelen!

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
F. Kršnzlin (2005): Pilze der Schweiz, Band 6 blz. 254.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 94.

7 oktober 2007: Lactarius mairei bij Amelisweerd na 22 jaar weer opgedoken!

"Borstelige melkzwam"
Lactarius mairei MalenÁon
Lactarius marei door Emma van den Dool
Foto: Emma van den Dool (2007)

Beschrijving:
De laan die vanaf een kilometer afstand het oog leidt naar de achterkant van het landhuis 'Oud Amelisweerd' wordt de Beeldenlaan genoemd. De kleilaan loopt door de weilanden naar het parkbos en is beplant met beuken en eiken. De beelden zijn al lang geleden weggehaald. Door de gemeente Utrecht wordt hier een paddenstoelvriendelijk beheer gevoerd. En dat wordt beloond! Naast en tussen allerlei ander moois is hier, onder eiken, een grote groeiplaats van Lactarius mairei. Dit is een melkzwam met een extreem baardige hoedrandzone en een gezoneerde hoed. Verder lijkt hij wel wat op de Baardige melkzwam (Lactarius torminosus), maar hij is geliger en groeit bij eik i.p.v. berk. De sporen hebben 1Ķ hoge richels die met elkaar verbonden zijn. Volgens het 'Overzicht' is de soort typisch voor lanen op kalkrijke klei, zeer zeldzaam en hij is in de Rode Lijst opgenomen als ernstig bedreigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
J. Heilmann-Clausen, A. Verbeken & J. Vesterholt (1998): The genus Lactarius, blz. 164.
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 208.
S. Ryman & I. HolmŚsen (1992): Pilze, blz. 561.

5 oktober 2007: Naaldboskoraalzwam nabij Hulst

Naaldboskoraalzwam
Ramaria eumorpha (P. Karst.) Corner
Naaldboskoraalzwam door LuciŽn Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
Een hele verrassing wanneer je op een monitoringtocht voor de Slijmige spijkerzwam de Naaldboskoraalzwam tegenkomt in een fijnsparbosje! De meeste vruchtlichamen verkeren in een nog jong stadium. Een wat ouder exemplaar is zowat voor de helft aan de buitenkant opgepeuzeld door een eekhoorn, denk ik, die een specifiek knaaggedrag heeft, namelijk een beetje kluiven en dan maar weggooien die hap omdat er zo weinig smaak aan zit... Het witte vlees, de vrij lange stekels op de sporen en tot slot de uit de goocheldoos komende KOH (zie foto), voor de ultieme test. Direct resultaat, oranjerood verkleurend, wat een berg andere koraalzwammen uitschakelt in de speurtocht in deze moeilijke materie. Drie dagen later is er geen enkel spoor van deze bijzondere paddenstoel te vinden. Toch weer die Eekhoorn langs geweest? De soort staat in de Rode Lijst als bedreigd

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 590.
R.A. Maas Geesteranus (1976): De clavarioide fungi. WM 113, blz. 60 (als Ramaria corrugata).

5 oktober 2007: Harslakzwam in Heikant (gem. Hulst)

Harslakzwam
Ganoderma resinaceum Boud.
Harslakzwam door LuciŽn Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
Een typische 'laansoort' is de Harslakzwam. In dit geval staat deze te pronken te Heikant, aan de voet van een zomereik. Gevaarlijke standplaats daar in de Vylainlaan zo vlak naast een druk bereden fietspad en aan de ingang van een manege. Schrikkende paarden kunnen deze paddenstoel zomaar verpulveren. De overbuurvrouw houdt eventueel baldadige jeugd op afstand en de 'klein mannen' wijst ze op de wonderbare verschijnselen in de natuur. Meestal wanneer een hippisch concours is, laat in het najaar, is deze schitterende schoonheid verdwenen en niet stuk getrapt. Ik volg deze paddenstoel al enkele jaren en de fructificatie begint meestal begin juni, prachtig crŤme/wit en groeit door tot medio oktober. Eind oktober is hij meestal verdwenen. Op 5 oktober was de afmeting 40 x 26 cm. Vorig jaar heeft er geen vruchtlichaam gestaan. Misschien slaat deze zwam soms een jaartje over?

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1986): Pilze der Schweiz, Band.2, blz. 334.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 227.

4 oktober 2007: Grootsporige truffelknotszwam in Twickel

Grootsporige truffelknotszwam
Cordyceps longisegmentis Ginns
Grootsporige truffelknotszwam door Henri Jansen
Foto: Henri Jansen (2007)

Beschrijving:
Twickel is een van de mycologische paradijsjes in Nederland en goed voor een groot aantal bijzondere vondsten. Deze week vond ik langs de Twickelervaart de Grootsporige truffelknotszwam. Het is een biotrofe parasiet (biotroof = voedsel onttrekkend aan levende delen van een gastheer) en hij parasiteerde in dit geval op de Stekelige hertetruffel (Elaphomyces muricatus). In het totaal stonden er wel tien vruchtlichamen. Ik heb er twee uitgegraven om de truffel te (onder)zoeken. Opvallend was dat de truffels maar zo’n 1,2 cm in doorsnee waren, veel kleiner dan ik had verwacht; ik zag ze bijna over het hoofd. Op dezelfde plaats vond ik ook nog het Gewoon varkensoor (Otidea onotica) en het Zeemkleurig hazenoortje (Otidea alutacea). Net als de Grootsporige truffelknotszwam staan deze soorten allemaal in de Rode Lijst opgenomen als bedreigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 72.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 281.

3 oktober 2007: Kroontjesknotszwam al drie jaar nieuw in Nederland !

Kroontjesknotszwam
Artomyces pyxidatus (Pers.) JŁlich
Kroontjesknotszwam door Jeanne Lauwen
Foto: Jeanne Lauwen (2004)

Beschrijving:
Zeer veel media-aandacht ineens voor een koraalachtig paddenstoeltje dat door natuurfotograaf Cees Klomp in het Horsterwold (Flevoland) gefotografeerd werd! Cees heeft een fraaie foto van zijn vondst op de natuurfotografensite Nederpix geplaatst. Hij schrijft erbij dat hij de soort een jaar eerder al op dezelfde plaats observeerde. Zo gaat dat vaak met paddenstoelen: je kent een soort al jaren, voordat je z'n naam eindelijk te weten komt! Dat overkwam Jeanne Lauwe ook, toen zij al die media-aandacht zag: zij vond de soort al op 27 september in 2004 en plaatste een foto op haar site, maar onder een foutieve naam. Inmiddels determineerde Mirjam Veerkamp haar vondst en op deze plaats doen we nu dus kond van de ťchte eerste waarneming, met de foto uit 2004. Er is trouwens ook nog iets mis met de naam. In het boekje van Gerhard (2006) heeft de soort een onjuiste Nederlandse naam ('Vertakt kroonknotsje', nu ook steeds in de media gebruikt), terwijl de soort volgens de tekst niet eens in ons land voorkomt. De vertaler heeft blijkbaar niet geweten dat de soort al een Nederlandse naam had, die is opgenomen in de Standaardlijst van Basidiomycota en Myxomycota van Vlaanderen en het Brussels Gewest. We conformeren ons op deze plaats dus aan de door de Vlamingen bedachte Nederlandse naam, in de hoop dat die ook in Nederland als officieel zal gaan gelden.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 492 (als 'Vertakt kroonknotsje').
S. Ryman & I. HolmŚsen (1992): Pilze, blz. 114 (als Clavicorona pyxidata).

1 oktober 2007: Zwarte berkenboleet op landgoed Clingedael

Zwarte berkenboleet
Leccinum melaneum (Smotl.) PilŠt & Dermek
Zwarte berkeboleet door Hans Adema
Foto: Hans Adema (2007)

Beschrijving:
De Zwarte berkenboleet is een bijzonder zeldzame soort, die in het 'Overzicht' van slechts drie vindplaatsen genoemd wordt: Terschelling, Wolvega en Valkenswaard. En nu stonden ze dan in Clingedael, tussen wassenaar en den Haag, direct achter het Instituut. Helaas was het moeilijk om gave exemplaren te vinden; het weitje waar ze groeiden is een speelwei en beide keren was ik er op maandag, zodat het welhaast lijkt dat de paddenstoelen in het weekeinde door spelende kinderen beschadigd zijn geraakt. De zwarte berkenboleet is een mycorrhizasymbiont van de berk op vochtige, zandige of lemige bodem. Clingendael ligt op een oude strandwal en is dus zandig.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 482.
H.C. den Bakker (2005): Diversity in Leccinum, blz. 110.

30 september 2007: Goudgele holsteelboleten bij Lage Vuursche

Goudgele holsteelboleet
Boletinus cavipes f. aureus (Rolland 1888) Sing.
Goudgele holsteelboleet door Aldert Gutter
Foto: Aldert Gutter (2007)

Beschrijving:
De Holsteelboleet is op de pleistocene zandgronden geen algemene verschijning in ons land (daarbuiten ontbreekt hij helemaal) en bovendien is hij de laatste decennia ook nog flink achteruitgegaan (en daarom als bedreigd in de Rode Lijst opgenomen). Nog zeldzamer is de goudgele vorm, die ook in de moderne literatuur als aparte vorm (forma) beschreven wordt, maar (nog) niet in het 'Overzicht' wordt vermeld. Opvallend is dat binnen de opvatting van J.A. MuŮoz (2005) ook de bleekbruine vorm tot de forma aureus gerekend wordt; de 'echte' Holsteelboleet heeft donkere, oranjebruine tinten. Op de fotoreeks zijn al deze vormen te zien, inclusief enkele oude en zeer oude exemplaren.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 480.
J.A. MuŮoz (2005): Boletus s.l., Fungi Europaei Vol. 10, blz. 164.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1991): Pilze der Schweiz, Bnd.3, blz. 50.

29 september 2007: Fluwelige stekelzwam in de duinen bij Bergen (NH)

Fluwelige stekelzwam
Hydnellum spongiosipes (Peck) Pouz.
Fluwelige stekelzwam door Kees Roobeek
Foto: Kees Roobeek (2007)

Beschrijving:
Vanmorgen heb ik op drie plaatsen in de PWN-duinen bij Bergen zo’n tien verse exemplaren van de Fluwelige stekelzwam aangetroffen en op drie plaatsen de Gezoneerde stekelzwam (Hydnellum concrescens). De meeste vindplaatsen kende ik al, omdat de paddenstoelen regelmatig terugkomen; de oude vruchtlichamen kan men soms nog jaren later terugvinden als zwarte korsten.
Zie verder ook de waarneming van Henri Jansen van 25 juni.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Arnolds (2003): De Stekelzwammen en Pruikzwammen van Nederland en BelgiŽ, Coolia 46(3) supplement, blz. 55-57.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1986): Pilze der Schweiz, Band.2, blz. 226.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 244.

23 september 2007: Eikeweerschijnzwam bij Harmelen

Eikeweerschijnzwam
Inonotus dryadeus (Pers.: Fr.) Murill
Eikeweerschijnzwam door Theo van Schie
Foto: Theo van Schie (2007)

Beschrijving:
Vandaag trof ik in het Vijverbos bij Harmelen een vreemde paddestoel aan de voet van een eik. Opvallend vond ik de gaatjes boven in de 'hoed' van deze paddestoel, die gevuld waren met druppels. De paddenstoel bleek een Eikeweerschijnzwam te zijn en de druppels 'guttatie'druppels, die worden gevormd doordat transportwater tijdens de groei van het vruchtlichaam naar buiten geperst wordt. De diameter van de paddestoel bedroeg op het reedste punt ca. 25 cm. De Eikeweerschijnzwam is het minst zeldzaam in het rivierengebied en groeit gewoonlijk aan de voet van oude eiken in landgoederen, parken en lanen op kleigrond. De soort staat op de Rode Lijst als bedreigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 540.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1986): Pilze der Schweiz, Band.2, blz. 250.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 231.

20 september 2007: Knolzwavelkoppen in Zeeuws Vlaanderen

Knolzwavelkop
Psilocybe tuberosa (Redh. & Kroeger) Walleyn
Knolzwavelkop door LuciŽn Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
Vorig jaar, begin november stonden er op een houtsnipperlaag gedeeltelijk in de loofhout singel een paar miezerige paddenstoeltjes. Ze hadden wat weg van een grasleemhoed met een taai steeltje als van de weidekringzwam. Kennelijk in zeer droge staat. Twee dagen later ga ik nog eens kijken en wat blijkt, niets meer te vinden. Op 21 juli dit jaar loop ik daar weer voor de zoveelste keer en langs het graspad staat een enkele grasleemhoed (dacht ik), ook de vroege en barstende leemhoed staat hier. Thuis gekomen zat ik met een probleem. Dit is geen leemhoed, het heeft meer van een zwavelkopachtige... 20 September staan er plotseling een heleboel van die dingen in het lange gras onder de bomen. De volgende dag een spade meegenomen en inderdaad: er bevinden zich sclerotia waar de paddenstoelen staan en nu wordt alles duidelijk, dankzij de vondst van dhr. Huijser van 20 juli!

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
M.E. Noordeloos (1999): Strophariaceae in: Flora Agaricina Neerlandica 4, blz. 72.

20 september 2007: Modderzwavelkoppen in Hulst

Modderzwavelkop
Psilocybe subericaea (Fr.) Sacc.
Modderzwavelkop door LuciŽn Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
Dode Zwanenmossels in een populierbosje, dŗt vraagt om aandacht. In het voorjaar van 2007 is dit bosje uitgedund door om en om een rij bomen te rooien. De gekapte bomen zijn afgevoerd. Een paar maanden later, wat schept mijn verbazing? Een heleboel zwanenmosselschelpen liggen daar zonder inhoud, uitgepikt door vogels is mijn vermoeden. Hier is zeer natte modder gestort uit een gemeentelijke vijver en er zit op sommige plaatsen een heleboel riet en lisdodde tussen. Op plaatsen met alleen droge modder vind ik het Rossig ballonbekertje en een heleboel andere zeldzaamheden. Medio september verschijnt op meerdere plaatsen de Modderzwavelkop tussen riet en gedroogde modder. Deze is niet zo zeldzaam maar er wordt om milieutechnische redenen nog maar weinig vloeibare modder in het landschap gestort en ook is het biotoop vervalsing... Maar van mij mag het!

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 344.
M.E. Noordeloos (1999): Strophariaceae in: Flora Agaricina Neerlandica 4, blz. 78.

11 september 2007: Schaapjes in Twente

Schaapje
Lactarius vellereus (Fr.: Fr.) Fr.
Schaapje door Gerben Winkel
Foto: Gerben Winkel (2007)

Beschrijving:
Een vriendelijke wandelaarster in het Roderveld (Twente) maakte me attent op paddenstoelen ter grootte van een soepbord. Dat bleek zo te zijn. Van de zeven exemplaren had er ťťn een diameter van 26 centimeter. In de ruige begroeiing langs de rand van een oud kleigat staan ze hier al jaren achtereen op exact dezelfde plaats. Tussen opslag van bramen en jonge berken drukken ze zich met moeite naar boven. Onmiddellijk een stukje van de hoed geproefd om zeker te zijn of ik de wandelaarster kon zeggen dat het een Schaapje was. Dat had ik beter niet kunnen doen. De scherpe smaak lijkt wel op pure mierikswortel. Gelukkig had ik nog een frisse appel in de fietstas. En de wandelaarster die in de buurt woont heeft er een nieuwe hobby bij: paddenstoelen! Het Schaapje staat op de Rode Lijst als Kwetsbaar.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 402.
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 209.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 77.

9 september 2007: Echte pruikzwam in Haarlemer Hout

Echte pruikzwam
Hericium erinaceus (Bull.: Fr.) Pers.
Echte pruikzwam< door John Herkes
Foto: John Herkes (2007)

Beschrijving:
In Haarlem zijn er verchillende vindplaatsen van de Echte Pruikzwam. Pruikzwammen zijn boomvast en keren jaarlijks terug. Zo ook dit exemplaar, dat dit jaar eerder verscheen dan normaal. Een foto van het vruchtlichaam aan dezelfde boom werd eerder gepubliceerd in 2004. De soort staat op de Rode Lijst vermeld als bedreigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Arnolds (2003): De Stekelzwammen en Pruikzwammen van Nederland en BelgiŽ, Coolia 46(3), supplement. Blz. 23.
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 572.
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 107.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 245.

9 september 2007: Roodnetboleet in Wassenaar

Roodnetboleet
Boletus rhodoxanthus (Krombh.) Kallenb.
Roodnetboleet door Theo Westra
Foto: Theo Westra (2007)

Beschrijving:
Op de Buurtweg in Wassenaar vond ik vanmorgen onder een Eik deze Roodnetboleten. Aanvankelijk dacht ik aan de Satansboleet (Boletus satanas), maar die heeft slechts een gedeeltelijk net en veel meer geel in de steel. Vanwege zijn tot de verbeelding sprekende naam is de Satansboleet een bekende soort, maar in ons land is hij eigenlijk net zo zeldzaam als deze Roodnetboleet, waardoor weinigen deze soorten ook goed kennen en verwarring dus voor de hand ligt. Een belangrijk veldkenmerk is dat de Satansboleet radijsachtig ruikt en de Roodnetboleet niet. De Roodnetboleet staat als ernstig bedreigd op de Rode Lijst. Zie verder de waarneming in Bergen uit 2004).

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 201.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1991): Pilze der Schweiz, Bnd.3, blz. 62.
G.J. Krieglsteiner (2000): Die GroŖpilze Baden-WŁrttembergs Band 2. Ulmer, Stuttgart, blz. 222.

6 september 2007: Gelatineschelpjes in Axel (Zeeuws Vlaanderen)

Gelatineschelpje
Campanella caesia Romagn.
Gelatineschelpje door Lucien Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
Je moet er niet speciaal naar gaan zoeken want ze staan te boek als zeer zeldzaam. Toch gevonden in Axel, bij toeval. Hier is het gebiedje bekend om de kluifzwammen zoals de Nonnenkap- en de Zwarte kluifzwam en diverse soorten Aardsterren, maar ik volgde bij gebrek aan paddenstoelen een Paardenbijter (libel) en die wees mij de weg... Het Gelatineschelpje kiest meestal dode, kruidige stengels als substraat, zo ook in dit geval in een singel met diverse soorten loofbomen op kalkhoudende (schelpjes!) zandgrond.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
C. Bas et al (1995): Flora Agaricina Neerlandica Vol.3, blz. 105.

2 september 2007: Wortelende boleet in Leiden

Wortelende boleet
Boletus radicans Pers.: Fr.
Wortelende boleet door Hans Adema
Foto: Hans Adema (2007)

Beschrijving:
Vandaag vond ik op de Endegeesterstraatweg twee Wortelende boleten. Er staan hier langs de weg oude eiken en beuken en die hebben in de loop der jaren al heel wat bijzonderheden opgeleverd. In eerste instantie 'scande' ik het eerste exemplaar als een geel bolletje en al fietsend schreef ik op mijn waarnemingenbriefje: Aardappelbovist. Maar het tweede exemplaar deed me twijfelen en toen ik afstapte bleek het tot mijn verrassing de Wortelende boleet te zijn! Deze zeldzame soort staat als kwetsbaar op de Rode Lijst.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 650.
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 271.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 197.

20 augustus 2007: Ruwe aardsterren in Schoorlse duinen

Ruwe aardster
Geastrum campestre Morg.
Ruwe aardster door Kees Roobeek
Foto: Kees Roobeek (2007)

Beschrijving:
Vanmorgen iets ten noorden van Bergen aan Zee, achter de zeereep op een nieuwe locatie enkele verse exemplaren van de Ruwe aarster gevonden. Op de al bekende plek bij de Fortblink vind ik ze vrijwel jaarlijks en de afgelopen jaren zijn zij op nog drie plekken in Bergen gevonden. Volgens de publicatie van Jalink (zie hieronder) komt deze soort is slechts 18 uurhokken voor, waarvan 16 in de duinen. De Ruwe aardter staat op de Rode Lijst als gevoelig.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 147.
L.M. Jalink (1995): De aardsterren van Nederland en BelgiŽ, blz. 33.

5 augustus 2007: Blauwvoetstekelzwammen in Wassenaar

Blauwvoetstekelzwam
Sarcodon scabrosus (Fr.) Karst.
Blauwvoetstekelzwammen door Hans Adema
Foto: Hans Adema (2007)

Beschrijving:
Vandaag fotografeerde ik deze Stekelzwammen, in een gebied dat ik de 'Mosheuvels' noem, in Wassenaar. Het was enorm rijk aan paddenstoelen. Zo stonden er ook veel Hanekammen (Cantharellus cibarius), Truffelknotszwammen (Cordyceps ophioglossoides), Stevige braakrussulaīs (Russula mairei), Vissige eikerussulaīs (R. graveolens), Roodbruine slanke amanieten (Amanita fulva) en Parelamanieten (A. rubescens).
In ons land is de Blauwvoetstekelzwam een zeldzame soort, die vele jaren lang niet of zelden gevonden werd, maar sinds het jaar 2000 wordt hij alle jaren en op verschillende plekken in het westen, midden en oosten van Nederland gevonden. De soort staat als ernstig bedreigd op de Rode Lijst.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Arnolds (2003): De Stekelzwammen en Pruikzwammen van Nederland en BelgiŽ, Coolia 46(3) supplement, blz. 63-64.
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 51.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1986): Pilze der Schweiz, Band.2, blz. 234.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 243.

31 juli 2007: Gewone varkensoren op Landgoed Oosterveld (Twente)

Gewoon varkensoor
Otidea onotica (Pers.: Fr.) Fuckel
Gewoon varkensoor door Gerben Winkel
Foto: Gerben Winkel (2007)

Beschrijving:
Bij verrassing vertonen meer dan tweehonderd Gewone varkensoren zich onder twee oude beuken aan de bosrand van het Landgoed Oosterveld. Dat valt op. Ze staan veelal in groepen die op hun beurt soms in rijen staan. Het zijn fijnproevers die hier passend gezelschap hebben van veel Brede wespenorchissen die ook voor deze plek hebben gekozen. Er komen nog veel meer Varkensoren: ettelijke nieuwelingen proberen zich nog door de vrij dikke strooisellaag te drukken. Aan de rottende exemplaren kan men zien dat het al weken lang een komen en gaan is! Het Gewoon varkensoor staat in de Rode Lijst vermeld als bedreigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 650.
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie, blz. 45.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 271.

29 juli 2007: Spitse stinkzwam op de Lochemse Berg en Paasberg

Spitse stinkzwam
Mutinus elegans (Mont.) E. Fischer
Spitse stinkzwam door Gio van Bernebeek
Foto: Gio van Bernebeek (2007)

Beschrijving:
Met vakantie in Lochem. Vandaag op 2 plaatsen, de Lochemseberg en de Paasberg, de Spitse stinkzwam gevonden. Vanmorgen in de stromende regen snel een foto gemaakt. Wachten is er niet bij, want de vruchtlichamen verworden binnen 2 tot 3 uur tot een oranje moes. Er liggen nog vele eieren, dus de komende dagen nog kans om foto's te maken. De geur is minder sterk en doordringend dan van de Grote stinkzwam (Phallus impudicus), waar er hier in de bossen heel veel van staan met opvallend grote exemplaren. Voor meer kenmerken zie de waarneming van september 2006.


Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
M Dam & N. Dam (2004): Een familiebezoek met een luchtje. Coolia 47(4), blz. 218.
G.J. Krieglsteiner (2001): Die GroŖpilze Baden-WŁrttembergs, Band 2, blz. 167.

20 juli 2007: Knolzwavelkoppen in het Nuenense broek Nieuw in Nederland!

Knolzwavelkop
Psilocybe tuberosa (Redh. & Kroeger) Walleyn
Knolzwavelkoppen door Henk Huijser
Foto: Henk Huijser (2007)

Beschrijving:
Evenals vorig jaar staan er ook nu weer tientallen exemplaren van de Knolzwavelkop op een pad met gesnipperd hout door een populierenaanplant in het Nuenense broek. Bijzonder aan deze zwavelkoppen is dat zij ontspruiten aan een onregelmatig gevormd, bruin, 2-5 cm groot sclerotium (knol). De soort staat beschreven in de Flora Agaricina Neerlandica met de opmerking ”niet bekend uit Nederland”. Nu dus wel! De Knolzwavelkop was al eerder bekend uit BelgiŽ, Canada, AustraliŽ en Japan.
Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
M.E. Noordeloos (1999): Strophariaceae in: Flora Agaricina Neerlandica 4, blz. 72.

17 juli 2007: Kleine trompetzwam in Delden (Twente)

Kleine trompetzwam
Pseudocraterellus undulatus (Pers.: Fr.) Rauschert
Kleine trompetzwam door Henri Jansen
Foto: Henri Jansen (2007)

Beschrijving:
Het blijft een mycologisch paradijsje, de slootkant waar in ik tot nu toe de Wollige stekelzwam, Tengere stekelzwam, Avondroodstekelzwam, Gezoneerde stekelzwam, Fluwelige stekelzwam, Grove sponstruffel, Goudgele en Beukenkoraalzwam en vele iets minder spectaculaire soorten vond. Hier 'bloeit' ook al sinds jaren de Kleine trompetzwam. Ik had verwacht dat deze soort wel algemeen zou zijn door het voorkomen van honderden vruchtlichamen in mijn telgebied, maar toen ik onlangs in de rode lijst keek, bleek de soort ernstig bedreigd.


Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 141.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1986): Pilze der Schweiz, Band.2, blz. 374 (als P. snuosus).
R. Phillips (1990): paddenstoelen en schimmels van West-Europa, blz. 192 (als P. snuosus).

13 juli 2007: Avondroodstekelzwam in Delden (Twente)

Avondroodstekelzwam
Sarcodon joeides (Pass.) Bat.
Avondroodstekelzwam door Henri Jansen
Foto: Henri Jansen (2007)

Beschrijving:
De Rijssenseweg in Delden heeft weer veel bijzonders voor ons in petto: deze keer een foto van de Avondrood stekelzwam. Deze soort fructifieerd al een aantal jaren langs deze weg en afgelopen week trof ik zelfs een nieuwe vindplaats aan met drie vruchtlichamen. De 23 vruchtlichamen op de grote foto staan op een mycelium dat in het meetnet is opgenomen als ťťn telsoort.
De Avondroodstekelzwam is onmiskenbaar en kan niet met een andere soort verwisseld worden. Bij het doorsnijden van de hoed wordt het vruchtvlees direct rood.
De soort is opgenomen in de Rode lijst als ernstig bedreigd.


Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Arnolds (2003): De Stekelzwammen en Pruikzwammen van Nederland en BelgiŽ, Coolia 46(3) supplement, blz. 68-69.
E. Arnolds & M. Veerkamp (1999): Gids voor de paddestoelen in het Meetnet, blz. 106.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1986): Pilze der Schweiz, Band.2, blz. 232.

1 juli 2007: Franjeamaniet op begraafplaats in Leiden

Franjeamaniet
Amanita strobiliformis (Paul.) Bertillon
Franjeamaniet door Hans Adema
Foto: Hans Adema (2007)

Beschrijving:
Op het kerkhof Rhijnhof, een oude buitenplaats aan de Oude Rijn richting Rijnsburg en Katwijk, vond ik zondag deze Franjeamaniet. Ik kom al jaren om de twee ŗ drie weken hier om planten, dieren en paddestoelen te kijken, maar ik heb nog nooit eerder van mijn leven Franjeamanieten gezien! Het zijn twee foto's van hetzelfde exemplaar op respectievelijk 1 en 2 juli. De hoed is ongeveer 15 cm in doorsnee. Bekijk ook de waarnemingen uit 2005 en 2003. In de Rode Lijst staat deze soort vermeld als bedreigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 20.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1995): Pilze der Schweiz, Bnd.4, blz. 154.
R. Phillips (1990): paddenstoelen en schimmels van West-Europa, blz. 20.

26 juni 2007: Beukenkoraalzwam bij Oldenzaal

Beukenkoraalzwam
Ramaria fagetorum Maas Geesteranus ex Schild
Beukenkoraalzwam door Gerben Winkel
Foto: Gerben Winkel (2007)

Beschrijving:
Tussen de buien door stap ik op de fiets om in de omgeving te kijken welke invloeden zoveel water op de natuur heeft. Nu, die valt niet meer bij te fietsen. Gelukkig op tijd afgestapt op de goede plaats: Landgoed Egheria bij Oldenzaal. Ondanks de regen lukte het vele foto's te maken, maar toch was het bijna mis gegaan door een dolle hond die het blijkbaar raar vondt dat ik op de knieŽn zat bij een paddenstoel. Hondenweer dus. Wim Ligterink heeft deze koraalzwam voor mij gedetermineerd; het is niet de eerste vondst in Twente: zie ook de waarneming van 2006. De soort staat op de Rode Lijst als bedreigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
G.J. Krieglsteiner (2001): Die GroŖpilze Baden-WŁrttembergs, Band 2, blz. 72.
G.A. Maas Geesternaus (1976): De clavarioide fungi. WM 113, blz. 61.

25 juni 2007: Wollige stekelzwam in Ambt-Delden

Wollige stekelzwam
Phellodon confluens (Pers.) Pouz.
Wollige stekelzwam door Henri Jansen
Foto: Henri Jansen (2007)

Beschrijving:
Aan de Rijssenseweg in Ambt-Delden is de herfst aan een 'coming-back' begonnen en vond ik dit weekeinde drie soorten Stekelzwammen, waaronder de Wollige stekelzwam, die in de Rode Lijst is opgenomen als ernstig bedreigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Arnolds (2003): De Stekelzwammen en Pruikzwammen van Nederland en BelgiŽ, Coolia 46(3) supplement, blz. 38-40.
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie. Rebo, blz. 104.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1986): Pilze der Schweiz, Band.2, blz. 228.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 245.

25 juni 2007: Fluwelige stekelzwammen in Ambt-Delden

Fluwelige stekelzwam
Hydnellum spongiosipes (Peck) Pouz.
Fulwelige stekelzwam door Henri Jansen
Foto: Henri Jansen (2007)

Beschrijving:
De Rijssenseweg in Ambt-Delden levert door de herfstachtige periode alweer heel wat bijzonderheden op. Afgelopen zondag heb ik er met mijn vrouw geÔnventariseerd en al een heleboel bijzonderheden gezien. De Fluwelige stekelzwam liet zich fotograferen. Deze soort staat als bedreigd in de Rode Lijst. Zie ook de waarneming van 2006.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Arnolds (2003): De Stekelzwammen en Pruikzwammen van Nederland en BelgiŽ, Coolia 46(3) supplement, blz. 55-57.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1986): Pilze der Schweiz, Band.2, blz. 226.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 244.

25 juni 2007: Grove sponstruffelm in Ambt-Delden

Grove sponstruffel
Gautieria morchellaeformis Vittadini
Grove sponstruffel door Henri Jansen
Foto: Henri Jansen (2007)

Beschrijving:
De ‘herfst’ begint dit jaar wel erg vroeg, maar ja na die zeer warme aprilmaand en de bijzonder natte periode die daar op volgde en je kunt geen kalender kijken, dan kan ik me voorstellen dat je je vergist. Laten we hopen dat er voor de echte herfst nog wat overblijft! Dat de Grove sponstruffel er al weer was, was voor mij een grote verrassing er stonden zelfs al vruchtlichamen op en in de rand van het fietspad! Deze soort vond ik vorig jaar op deze plaats terug; de laatste waarneming was van 1915!

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
G.J. Krieglsteiner (2001): Die GroŖpilze Baden-WŁrttembergs, Band 2, blz.194.
G.A. de Vries (1971): de fungi van Nederland 3. Hypogaea. WM 88, blz. 29.

23 juni 2007: Ombrophila ambigua in Boxmeer Nieuw voor Nederland !

Liesgrasknoopje
Ombrophila ambigua HŲhnel
Ombrophila ambigua door Stip Helleman
Foto: Stip Helleman (2007)

Beschrijving:
Dit zwammetje vonden we bij een drie jaar geleden aangelegde amfibieŽnpoel in voormalig weiland. De poel was half begroeid met Liesgras en Grote lisdodde. Er groeiden Zegge, Munt en Wofspoot aan de rand. De paddenstoeltjes groeiden op een stengel van Liesgras die onder de oeverkruidenlaag lag. De bodem bestaat uit lemig zand, waarschijnlijk licht zuur. Ik vond het terwijl mijn medemycologen in de zon lagen te luieren. Inmiddels heeft Baral de vondst bevestigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
M.B. Ellis & J.P. Ellis (1985): Microfungia on Land Plants, p. 498.
R.W.G. Dennis (1981): British Ascomycetes, p. 118.

18 juni 2007: Gebundelde championparasol nabij Nuenen

Gebundelde championparasol
Leucoagaricus americanus (Peck) Vellinga
Gebundelde championparasol door Henk Huijser
Foto: Henk Huijser (2007)

Beschrijving:
Afgelopen maandag vond ik langs een bijna drie jaar oud “snipperpad” door een populierenaanplant in de omgeving van Nuenen tussen brandnetels en andere stikstofminnende kruiden de Gebundelde championparasol. De vruchtlichamen waren nog niet uitgerijpt (1e foto in de serie). Na een fikse regenbui en 25 uur later stonden de paddenstoelen er heel wat volgroeider bij (2e foto) en viel vooral de sterke geelverkleuring bij beschadiging op. Deze verkleuring ging langzaam over in oranje tot bruinrood, wijnrood. Thuis gekomen bleek de soort te behoren tot het groepje Championparasollen waarvan de leden met ammoniak groen verkleuren. Determinatie was nu niet moeilijk meer. De soort is in Nederland uiterst zeldzaam en tot nu toe zover mij bekend maar een paar maal gevonden.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 36 (als Leucoagaricus bresadolae).
E.C. Vellinga: Leucoagaricus (Locq. ex) Sing. in: M.E. Noordeloos et al (2001): Flora Agaricina Neerlandica, Vol. 5, blz. 92.
M. Bon (1996): Die GroŖpilzflora von Europa 3. Lepiotaceae, blz. 96 (als Leucoagaricus bresadolae).
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1995): Pilze der Schweiz, Bnd.4, blz. 208 (als Leucoagaricus bresadolae).

18 juni 2007: Bijzondere mestbewoner in Schoorl

Pseudombrophila ripensis (E.C. Hansen) Brumm. Pseudombrophila ripensis door Kees Rookeek
Foto: Kees Roobeek (2007)

Beschrijving:
In het Pirolavlak, vlak onder de zeereep tussen Bergen aan Zee en Schoorl aan Zee, lopen tegenwoordig ook Schotse hooglanders. Daar maken ze van de ruige vegetatie ruige mest, die niet lijkt op 'normale' koeienpoep, maar veel meer op paardenvijgen. En op zo'n bolus groeide Pseudombrophila ripensis! In eerste instantie kwam ik bij een eerste determinatiepoging niet verder dan de geslachtsnaam. Dezelfde middag heb ik het materiaal samen met Friedjof van den Bergh opnieuw bekeken met de monografie van Joop van Brummelem erbij en die hielp ons aan de naam. De soort is in 1987 door Wim Kuijs in Zeeland gevonden. Dit is dus de tweede vondst. De vruchtlichamen zijn 0,5-1 cm groot en werden aangetroffen op 3 verschillende oude mestplakkaten.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
L. Hansen & H. Knudsen (2000): Nordic Macromycetes Vol. 1, Ascomycetes, blz. 110.
J. van Brummelen (1995): A World-monograph of the Genus Pseudombrophila, blz. 57.

8 juni 2007: Lilakorrelige plooiparasol in Hulst

Lilakorrelige plooiparasol
Leucocoprinus lilacinogranulosus (P. Henn.) Locq.
Lilakorrelige plooiparasol door Lucien Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
Je zal hem maar tegenkomen in je huiskamer: zo'n naar knoflook geurend zwammetje tussen je gekoesterde kamerplanten. En toch is dat de enige plaats waar je in ons land deze paddenstoeltjes kan verwachten! En in kassen dan. LuciŽn keek door een raam, omdat de kat daarachter om aandacht vroeg... en toen viel zijn blik op deze Lilakorrelige plooiparasolletjes. Ergens in een huiskamer in Hulst!

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie, blz. 258.

31 mei 2007: Spikkelsteelveldridderzwam in Bergen

Spikkelsteelveldridderzwam
Melanoleuca verrucipes (Fr.) Sing.
Spikkelsteelveldridderzwam door Kees Roobeek
Foto: Kees Roobeek (2007)

Beschrijving:
Tijdens mijn dagelijkse wandeling trof ik gisteren aan de binnenduinrand tussen Bergen en Egmond op een afvalhoopje met voornamelijk naaldenstrooisel enkele exemplaren van de Spikkelsteelverldridderzwam. Vandaag even terug geweest, om te zien of ze wat beter ontwikkeld waren, maar de slakken hadden ze eveneens ontdekt.
Drie dagen eerder, op 28 mei, ontdekte Coby Stapel-Van der Zalm deze soort ook in het landgoed de Vloeiweide bij Breda (zie foto).
Bekijk ook de waarnemingen in Zeeuws Vlaanderen in 2004 en 2006.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
T. Boekhout (1999): Melanoleuca. Flora Agaricina Neerlandica, Vol.4, blz. 155.
G.J. Krieglsteiner (2001): Die GroŖpilze Baden-WŁrttembergs Band 3, blz. 380.

26 mei 2007: Gouden breeksteeltjes in Hulst

Gouden breeksteeltje
Cococybe aurea (J. Schaeff.) Hongo
Gouden breeksteel door LuciŽn Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
In de berm met houtsnippers waar de Fluweelleemhoeden staan, komt ook nog een Conocybe-achtige voor. Eerste reactie van een veldwerker: haren gaan overeind staan. Moeilijke soort met weinig literatuur voorhanden. Met de Kleine Kryptogamenflora BegrŁndet von H. Gams Band IIb/2 Meinhard Moser kom ik er achter dat dit het Gouden breeksteeltje moet zijn. Een zeer forse soort die uiterlijk opvalt door de 'gouden' kleur en vrij dikke steel. Ze staan in een 'zuidelijke' berm en goed beschut tegen de koude noorder- en oostelijke wind. Kennelijk houden ze van een warm plaatsje. Ter vergelijking is in de fotoreeks ook een foto opgenomen van het Kaneelkleurig breeksteeltje (Conocybe tenera).

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1995): Pilze der Schweiz, Bnd.4, blz. 300.

15 mei 2007: Fluweeleemhoeden in Hulst

Fluweelleemhoed
Agrocybe putaminum (Maire) Sing.
Fluweelleemhoeden door LuciŽn Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
De tijd der leemhoeden lijkt aangebroken. Zoals de Vroege leemhoed (Agrocybe praecox), welke soms massaal op houtsnippers kan voorkomen. Ook de Barstende (A. dura) en Geaderde leemhoed (A. rivulosa) lusten ook graag houtsnippers. Toch moet je vooral de Vroege leemhoeden eens nader bekijken of er geen 'vreemde eend' aanwezig is. Van afstand lijkt de Fluweelleemhoed, (A. putaminum) wel op een Vroege leemhoed. Maar nader bekeken is er toch duidelijk verschil: o.a. het hoedoppervlak ziet er berijpt uit (fluweelachtig) en de steel is niet helemaal glad, enigszins vezelig/geschubd en onderaan donker bruin gekleurd. Deze soort kan in het voorjaar en in de late herfst aanwezig zijn.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 322.
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie, blz. 243.

12 mei 2007: Spatelhoorntjes in Hulst

Spatelhoorntje
Calocera pallidospathulatha D. Reid
Spatelhoorntjes door LuciŽn Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
Het spatelhoorntje groeit graag op naaldhout, zowel op stobben van Douglas (Pseudotsuga) als takken van Fijnspar (Picea abies) en Zwarte den (Pinus nigra). Meestal verschijnen ze in de herfst maar mogelijk door de hoge temperaturen dit voorjaar (?) denken ze dat ze nu al in de herfst zijn. Opvallend zijn de bij sommige de fletse (tot transparant witte kleur) van de vruchtlichamen. De jonge zijn nogal donker geel. Mogelijk is het zonlicht van invloed want aan de onderkant van takken zijn ze bleekgeel. De soort komt vooral voor in het Verenigd Koninkrijk en is daarom alleen in Engelse boeken te vinden. Zij staat in de Rode Lijst vermeld als gevoelig.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
M. Jordan (1995): The Encyclopedia of Fungi of Britain and Europe, p. 368.

22 april 2007: Violette brandplekbekerzwam in Hulst

Violette brandplekbekerzwam
Peziza subviolacea Svrcek
Violette brandplekbekerzwam door LuciŽn Noens
Foto: LuciŽn Noens (2007)

Beschrijving:
Soms biedt een barbecueparty een helpende hand in de wondere wereld der fungi: niet altijd alles opruimen, een beetje verbrand hout morsen en met een grove bezem de rommel van de stoep de tuin in vegen... Mogelijk zit er dan onder de cementtegels een Peziza te wachten op houtskoolresten om de verdere vertering ervan op zich te nemen. Dit geschiedt misschien al enkele jaren en bij toeval komt er dan iemand langs, op zoek naar Nonnekapkluifzwammen die hier vrij massaal zouden staan... Dit jaar zijn ze er dus niet, maar wel deze prachtige bekerzwam!
In de Rode Lijst is deze soort opgenomen als ernstig bedreigd.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 270 (als P. praetervisa).
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1981): Pilze der Schweiz, Bnd.1, blz. 136 (als P. praetervisa).
Opmerking: In E. Gerhardt (2006) wordt de soortnaam P. praetervisa als synoniem opgegeven voor Peziza petersii. Dat gaat om een andere opvatting en dus niet om dezelfde soort!

11 april 2007: Beekmijtertjes bij de Eelerberg

Beekmijtertje
Mitrula paludosa Fr.: Fr.
Beekmijtertje door Gio van Bernebeek
Foto: Gio van Bernebeek (2007)

Beschrijving:
In de buurt van de Eelerberg (bij Hellendoorn, Overijssel) stonden ongeveer vijftig Beekmijtertjes, veelal midden in het water op een relatief beperkt deel van het beekje. Het maken van de foto's leverde een nat pak op. Het beekmijtertje is een zeldzame verschijning en staat als bedreigd op de Rode Lijst. Zijn biotoop, onvervuilde brongebieden, verdwijnt steeds meer. Het zwammetje komt voor op onder water liggende bladeren en houdt dus van natte voetjes.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie, blz. 58.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 274.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1981): Pilze der Schweiz, Bnd.1, blz. 136.

4 april 2007: Opnieuw talloze Blauwgroene trechtertjes in Twente

Blauwgroen trechtertje
Omphalina chlorocyanea (Pat.) Sing.
Blauwgroen trechtertje door Gerben Winkel
Foto: Gerben Winkel (2007)

Beschrijving:
Begin april blijkt de beste tijd te zijn om eens extra op zoek te gaan naar Blauwgroen trechterje. Deze soort lijkt erg van jonge natuurontwikkelingsterreinen te houden. Enkele voorwaarden zijn o.a. kale bemoste plekken, beek of poel op korte afstand, ijzerhoudende lemige zandgrond met lage begroeing. Veel haarmossen en een kruidlaag met soorten van een schrale bodem. In de winter kan het biotoop vlakbij het water liggen. Als het peil snel daalt ontstaat er een vochtige strook die kan opwarmen. Onder gunstige omstandigheden kunnen er dan wel honderden Blauwgroene trechtertjes worden gevonden. Bekijk ook de waarneming van 2006.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
M.W. Boomsluiter (2005): Onbemind maakt onbekend. Coolia 48/2, blz. 50-52.
L. Rommelaars (2004): Mycologische avonturen in de Kaaistoep 2. Coolia 47(2), p. 81, 87.
Th.W. Kuyper (1995): Omphalina in: Flora Agaricina Neerlandica, Vol.3, blz. 82.

2 april 2007: Roze grondschijfjes in Hulst

Roze grondschijfje
Discinella menziesii (Boud.) Boud. ex A.L. Smith & Ramsb.
Roze grondschijfje door Lucien Noens
Foto: Lucien Noens (2007)

Beschrijving:
LuciŽn Noens was nog niet moe van het paddenstoelenzoeken na het afgelopen extreem lange seizoen! En je moet wel bezeten zijn van klein spul om op je knieŽn rondkruipend door eindeloze mosvlaktes (zie ook de habitatfoto!) uiteindelijk - op Dikkopmos - zulke kleine paddenstoeltjes te kunnen vinden! Geen wonder dat ze zeldzaam zijn! Het is de derde vondst in ons land (de eerste vondst dateert van 1958, zonder standplaatsgegevens in een herbarium opgedoken) en daarom is de determinatie nu bevestigd door de specialisten Rommelaars en Hengstmengel (zie bij de literatuur), die het materiaal meteen hebben laten opsturen naar het Nationaal Herbarium.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
R.W.G. Dennis (1981): British Ascomycetes, p. 150.
L. Rommelaars & J. Hengstmengel (2004): Mycologische avonturen in de Kaaistoep 3. Coolia 47(4), p. 198-199, 204.

14 maart 2007: 170 Cedergrondbekerzwammen in Hoorn

Cedergrondbekerzwam
Geopora sumneriana (Cooke) De la Torre
Cedergrondbekerzwammen door Aldert Gutter
Foto: Aldert Gutter (2007)
Beschrijving:
De zeldzame Cedergrondbekerzwam werd vorig jaar voor het eerst door een collega van mij in zijn tuin ontdekt. Toen hij mij afgelopen week meldde dat ze er weer waren, bedacht ik me geen tweede keer en sprong in de trein! En toen ontdekte ik dat "ze" een gemeenschap van meer dan 170 exemplaren bleek te zijn (alle gegroepeerd in groepjes van tien tot dertig paddenstoelen rond een grote Atlasceder)! Reden om deze soort, die de laatste jaren elk jaar in deze tijd wel ergens in het land wordt gemeld, uit te roepen tot de paddenstoel van de maand! Bekijk daarom de foto's op de NMV-site! Bekijk ook de eerdere meldingen in deze rubriek van april 2006 en maart 2004.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
L. Hansen & H. Knudsen (red.) (2000): Nordic Macromycetes, Vol.1, blz. 98.
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie, blz. 47.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1981): Pilze der Schweiz, Bnd.1, blz. 88.
R.W.G. Dennis (1981): British Ascomycetes, blz. 34 (als: Sepultaria foliacea).

5 maart 2007: Phyllotopsis nidulans in Oud-Amelisweerd: Nieuw in Nederland !!

"Oranje schijnoesterzwam"
Phyllotopsis nidulans (Pers.: Fr.) Singer
Phyllotopsis nidulans door Wim Appelhof
Foto: Wim Appelhof (2007)
Beschrijving:
Op de oprijlaan naar Oud-Amelisweerd bij Utrecht, bovenop een boomstronk van een beuk die reeds jaren geleden moet zijn gekapt, bevonden vonden we (Wim Appelhof en Bert Tolsma) ongeveer 15 exemplaren van deze nieuwe soort: breed aangehecht aan het rottende hout. Door langdurige regenval waren de vruchtlichamen doorweekt en daardoor matig van kleur en kwaliteit. De hoeden bereiken een breedte van zo'n 11 cm en staan tot 7 cm van het hout af; de randen zijn gelobd. Ze zijn dicht bedekt met (plukjes) haar, alleen de lobben zijn wat kaler. Daar is de oorspronkelijke kleur nog redelijk te onderscheiden: bleekoranje. De lamellen zijn opvallend oranjerood. De vorm en de grootte van de sporen zijn een belangrijk kenmerk: niervormig en ongeveer twee maal zo lang als breed (2.5 – 3 x 5 – 6 Ķ). De sporee is lichtoranje tot roze van kleur. Ook de geur van (rottende) kool bij vooral opdrogende exemplaren is karakteristiek.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
B. Tolsma (2007): Verwacht en nu verschenen: Phyllotopsis nidulans. Coolia 50(4), blz. 185-186, 201.
S. Ryman & I. HolmŚsen (1992): Pilze, blz. 205.
J. Breitenbach & F. Kršnzlin (1991): Pilze der Schweiz, Bnd.3, blz. 310.
C. Bas et al (1990): Flora Agaricina Neerlandica Vol.2, blz. 24.

17 februari 2007: Krulhaarkelkzwammen bij Biddinghuizen

Krulhaar kelkzwam
Sarcoscypha austriaca (Sacc.) Boud.)
Krulhaarkelkzwam door Gio van Bernebeek
Foto: Gio van Bernebeek (2007)
Beschrijving:
Op de NMV-site is de Krulhaarkelkzwam dit jaar uitgeroepen tot de paddenstoel van de maand februari. Dat komt doordat deze soort al jarenlang trouw verschijnt in deze maand. Zo kon ook Gio van Bernebeek teruggaan naar zijn vindplaats van vorig jaar en opnieuw een fraai plaatje schieten. Bekijk voor de beschrijving de waarneming van 2006. Bekijk ook de foto's van Henk Huijser op de NMV-site bij de paddenstoel van de maand februari 2007!
De rode kelkzwammen zijn zo trouw dat het al jaren traditie is in februari een 'Kelkzwammenexcursie' te organiseren. Dit jaar was dat op 17 februari in het Broekbos (Harderhoek, Flevoland). Hans Meulenbelt was erbij en maakte ook enkele foto's.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 638.
Zie verder onder de waarneming van 2006

27 januari 2007: Kleine speldenprikzwam bij Westenschouwen

Kleine speldenprikzwam
Poronia erici Lohmeyer & Benkert
Kleine speldenprikzwam door Hannie Joziasse
Foto: Hannie Joziasse (2007)
Beschrijving:
Op 27 januari bezochten we met de Zeeuwse paddenstoelwerkgroep het Meeuwenduin bij Westenschouwen om aardsterren te zoeken. Onder het struinen zagen we veel konijnenkeutels, die we grondig onderzochten in de hoop daarop zwammen aan te treffen. Tot onze grote verrassing vonden we de piepkleine Kleine speldenprikzwam. Er werd druk gefotografeerd. Op de op deze site geplaatste foto's liggen de bezwamde konijnenkeutels temidden van het korstmos Cladonia furcata (Gevorkt heidestaartje). Verder Duinklauwtjesmos.
De Kleine speldenprikzwam is voor het eerst beschreven in 1988 en wordt behalve op konijnenkeutels ook op koeien- en paardenmest in begraasde duinen aangetroffen.
Bekijk ook de waarneming van 2006.

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
L. Jalink (1992): Poronia erici, een kleine soort speldeprikzwam in Nederland. Coolia 35/3, blz. 95-98.
A. Gutter (1994): Poronia erici in de begraasde duinen van het Zwanenwater. Coolia 37/2, blz. 73-74.
L. Jalink (1995): Poronia erici in de polders. Coolia 38/1, blz. 43.

10 januari 2007: Vreemde snoeshaan in Hulst

Wijdporiekurkzwam
Datronia mollis (Sommerf.: Fr.) Donk
Wijdporiekurkzwam door Lucien Noens
Foto: Lucien Noens (2007)
Beschrijving:
Sinds 1970 is de Wijdporiekurkzwam een toemende soort in ons land die thans dan ook vrij algemeen is. Maar deze vreemde snoeshaan zette de vinder op een dwaalspoor, omdat de hoedjes niet bruinzwart waren, maar donkergrijs zonder een zweem van bruin! Gelukkig is de geur opvallend zoetig, naar snoepjes en als je ook weet dat het trama bij doorsnijden bruin van kleur is, kom je uiteindelijk toch wel op de juiste naam...

Klik voor een toelichting op paddenstoelenliteratuur! Literatuur:
E. Gerhardt (2006): De grote paddenstoelengids voor onderweg, blz. 538.
G. Keizer (1997): Paddestoelen Encyclopedie, blz. 118.
R. Phillips (1981): Paddestoelen en schimmels van West-Europa, blz. 234.